Artykuły z czasopisma Wiadomości

Wiadomości 06.04.1952

Upaństwawianie w Polsce przedwojennej

Przedwojenna Polska, piętnowana jako „reakcyjna”, w gruncie rzeczy powinna była być wychwalana przez tych wszystkich, dla których, jak dla labourzystów angielskich, socjalizm sprowadza się do upaństwawiania bez względu na to jak upaństwawianie odbija się na poziomie życia robotnika. Świeżo Igael Gluckstein w doskonałej książce „Stalin…

Wiadomości 14.09.1952

Skrzydlaty złoczyńca

Tuwim wydał orędzie do młodzieży zlotowej. Ukazało się w „Trybunie Ludu” z 20 lipca b.r., przedrukowały je inne pisma. Oto fragmenty tej dydaktyczno-poetyckiej prozy: „Ciągle i ciągle – a zawsze z radosnym wzruszeniem – wracam do tej myśli: jacy my młodzi jesteśmy! My wszyscy: Polska…

Wiadomości 14.12.1952

Marx o Polsce

Wygląda to dziwacznie – ale do Marxa można zastosować bez większego błędu określenie – pisarz nieznany. Napisał Marx wiele prac, które są przełożone na wszystkie języki i wciąż na nowo wydawane. Ale napisał także mnóstwo artykułów, porozsypywanych po pismach europejskich i amerykańskich w sprawach bieżących,…

Wiadomości 02.10.1949

Lwowskie dzieci (cz. 2)
Swawolny Adaś

Odwiedziłem kapitana w szpitalu. Otworzywszy drzwi od jego pokoju, pomyślałem ze się pomyliłem. Na łóżku leżał ktoś do niego niepodobny, ale to był on! Kapitan zgolił wąsy i brodę! Usiadłem przy jego łóżku, zaambarasowany jak nigdy w życiu. Jakże tu rozmawiać jak ze znajomym z…

Wiadomości 04.03.1956

„Karierowicz” Józefa Mackiewicza

W ub.r. ukazały się w odstępie kilku miesięcy dwie powieści Józefa Mackiewicza: naprzód „Droga donikąd”1) a następnie „Karierowicz”2). Porządek napisania był jednak odwrotny, i książki zjawiły się w niewłaściwej kolejności z niewątpliwą, jak się wydaje, szkodą dla autora. Co więcej: przy uważnym czytaniu trudno oprzeć…

Wiadomości 20.02.1949

„Potiomkinowskie wioski” literatury*

Trzej uczeni angielscy, na znak protestu przeciwko traktowaniu nauki w Rosji dzisiejszej, wystąpili z sowieckiej akademii nauk. W odpowiedzi, akademia czym prędzej się zebrała i ogłosiła że uczonych sama ze swego grona usuwa. Rzecz prosta, społeczeństwo rosyjskie dowie, się, że faszystowscy uczeni zachodnioeuropejscy stali się…

Wiadomości 12.07.1953

Warszawski „zamtuz łaziebny”

W swoich wrażeniach z pobytu w Warszawie w r. 1793, Friedrich Schulz (por. „Wiadomości”, nr 372) poświęca nieco miejsca „stosunkom z kobietami i dziewczętami płochego życia, których nigdzie może nie ma tyle co w Warszawie” (cytujemy według przekładu J. I. Kraszewskiego). Pod tym względem Warszawa…

Wiadomości 19.10.1952

Wanda

Ferenc Molnar pisze we wspomnieniach o swojej wiernej sekretarce Wandzie Bartha (por. „Puszkę” w nr. 293 „Wiadomości”) że urodziła się ona w małym miasteczku węgierskim, że matka jej była Rosjanką i że imię Wanda otrzymała na pamiątkę legendarnej bohaterskiej polskiej Wandy. Warto w związku z…

Wiadomości 23.11.1952

Delikatny feldmarszałek

Paskiewicz w dziejach Polski niewolnej zajmuje miejsce zaraz po Murawjewie-wieszatielu i Suworowie, ale jeśli wierzyć autorowi zajmujących „Wspomnień mojej młodości” (Lwów 1895), Henrykowi Olechnowiczowi Steckiemu, zdobywał się on czasami na niezwykłą delikatność uczuć. „Bardzo miła, choć nieładna, – pisze Stecki, – i wielce przez towarzystwo…

Wiadomości 25.12.1949

Czy premier Izraela Chaim Weizmann był antysemitą?*

Przed pierwszą wojną do Królestwa Kongresowego zaczęli w wielkiej ilości napływać usuwani przez rząd rosyjski poza t.zw. „granicę osiedlenia (czierta osiedłosti)” Żydzi rosyjscy, czyli t.zw. popularnie „litwacy”. Żydzi ci już samym faktem imigracji do i tak przeludnionego Królestwa przyczyniali się do wzrostu nastrojów antysemickich, które…

Wiadomości 15.11.1953

Syfiliada

Wspomniany w „Dziwach i dziwadłach” („Wiadomości”, nr 393) poemat Girolama Fracastora „Syphilis sive Morbus gallicus” jest wybitnym dziełem lekarza-poety o chorobie, która – według J. J. Abrahama – zaczęła grasować w Europie od czasu podboju Neapolu w r. 1495 przez wojska Karola VIII. (Miechowita podaje…

Wiadomości 03.06.1951

Megalomania pana Czesława*

Pan Czesław Miłosz, „ceniony polski poeta”, jak o sobie z uroczą skromnością pisze, którego „nazwisko literackie było wymawiane z szacunkiem” a „kariera literacka… zapewniona”, przez sześć lat „lojalnie” służył swojej „ludowej ojczyźnie” jako attache kulturalny przy ekspozyturach sowieckich pod polską flagą, czyli t.zw. ambasadach Rzeczypospolitej,…

Wiadomości 02.10.1949

O.N.R. a Powstanie Warszawskie

Do redaktora „Wiadomości” W liście p. W. A. Zbyszewskiego w nr. 178/179 „Wiadomości” znajduje się zdanie: „To pokolenie, – dziś wybite prawie co do nogi, – które zrobiło O.N.R. przeciw sanacji, a skończyło organizując katastrofalne powstanie warszawskie pod wodzą sanacyjnych generałów”… Twierdzenie to, które wyszło…

Wiadomości 30.03.1958

Młodość Hitlera

Słowo „młodość” jest owiane takim czarem że nawet w połączeniu z nazwiskiem ohydnym nie traci swego powabu. O Hitlerze jako o swym przyjacielu lat szkolnych napisał już książkę August Kubizek1) i potrafił powiedzieć o nim niejedno co nie było odrażające. Czytelnik nie bardzo mu wierzył,…

Wiadomości 22.08.1954

Adolf Hitler, przyjaciel z lat młodości

Słów „zawsze” i „nigdy” należy używać z największą ostrożnością, ale wolno wyrazić przypuszczenie że moralne oblicze Hitlera jest dla potomnych ustalone. Nie dadzą się do niego zastosować słowa poety o Wallensteinie, którego postać wśród uwielbienia i nienawiści „chwieje się w dziejowym osądzie”. Trudno sobie wyobrazić…

Wiadomości 15.06.1958

Obiady czwartkowe

Obiady czwartkowe – zwane tak dlatego że odbywały się przeważnie we wtorki lub środy. Nie podawano tam flaków tylko ulubioną, przez Stanisława Augusta baraninę. Przed każdym nakryciem stały na stole karafka z winem francuskim i druga z wodą ze źródła na ul. Zakroczymskiej. Woda w…

Wiadomości 04.05.1958

Balzac o Polakach (1840)

„Polacy – mówi kupiec w „La Cousine Bette” – chcą podpalić Europę, zrujnować wszystkie gałęzie handlu i przemysłu i wszystkich kupców, i to za swoją ojczyznę, która podobno jest jednym wielkim bagnem zapełnionym okropnymi Żydami, nie mówiąc o Kozakach i chłopach, odmianie dzikich zwierząt niesłusznie…

Wiadomości 14.09.1952

Przyczynek do ponurych dziejów

W „Życiu” z 10 sierpnia b.r. Ferdynand Goetel ogłosił p.t. „Zmiana okupacji” urywek ze swej książki „Czasy wojny”. Urywek ten jest głównie poświęcony wypadkom w Krakowie w końcu 1944, okresie bezpośrednio poprzedzającym okupację sowiecką oraz jej początek w r. 1945. Nie ze wszystkimi relacjami Goetla,…

Wiadomości 14.12.1952

Stare, dobre, kochane Niemcy

„Spectator” z 21 listopada b.r. zamieszcza w obszernych wyciągach treść nadawanej przez radio niemieckie rozmowy swego korespondenta Ernsta Friedländera z kanclerzem Adenauerem. Pierwsze pytanie Friedlandera dotyczyło sprawy odszkodowań niemieckich dla Izraela; czy w tej sprawie, wobec protestów arabskich, rząd niemiecki nie zamierza zmienić swego stanowiska?…

Wiadomości 06.03.1949

Mickiewicz między Marxem a Stalinem

Z p. Henrykiem Szyperem widywałem się w Warszawie na różnych zebraniach polonistycznych. To też kiedyśmy się spotkali na jednej z ulic lwowskich jesienią 1939, przywitaliśmy się jak znajomi. Powiedział mi, że się cieszy, że mnie spotyka. Został „mietodistom” od polonistyki na całą „obłast” lwowską (czy…

Wiadomości 19.05.1957

Tak zwany Wschód europejski

Czym właściwie jest t.zw. europejski Wschód? Po tym wszystkim co zostało już napisane na ten temat, pytanie wydać się może co najmniej spóźnione. Nie obniżając w niczym zasług wielu uczonych, polityków, pisarzy, ma się jednak czasami wrażenie że gdyby o tym Wschodzie napisano nieco mniej,…

Wiadomości 15.12.1957

Król Stanisław i państwo Churchill

Pamięć trzydziestoletnich łagodnych, liberalnych i dobroczynnych rządów króla polskiego Stanisława Leszczyńskiego jako udzielnego księcia Lotaryngii żywa jest i wdzięczna po dziś dzień u potomnych jego przybranych rodaków. Przyczynił się do podniesienia blasku stolicy Nancy, chociaż przeważnie rezydował w Lunêville. Tam też mieszkała jego – ówczesnym…

Wiadomości 17.08.1952

„Kręcone wąsiska, wzrok dziki, suknia plugawa”…*

W zbiorach puławskich, o których była obszerniej mowa w nr. 278 „Wiadomości”, znajdował się m.in. „Medal Zasługi, srebrny, pod Waterloo dany przez rząd angielski włościaninowi polskiemu, będącemu w służbie wojskowej angielskiej, z napisem: Francis Matheo 1st Line Batt. K.G.I.”, Skąd ów Maciek Zwycięzca spod Waterloo…

Wiadomości 06.10.1957

„KONTRA”

Jeżeli przylepianie etykietki utworowi literackiemu należy do dobrych tradycji recenzenckich, stwierdzić muszę na wstępie że zaszufladkowanie ostatniej książki Józefa Mackiewicza*) nie jest łatwe. O ileż łatwiej było pisać recenzje z dwóch jego poprzednich książek. A więc jego „Drogę donikąd” można było streścić w niewielu wierszach:…

Wiadomości 03.11.1946

Pod znakiem Orwella

Zeszyt „Polemic” otwiera obszerny artykuł Orwella „Politics versus Literature”. Za punkt wyjścia posłużyła tu analiza tendencji politycznych „Guliwera” Swifta: jego „anarchicznego toryizmu”, nienawiści do ludzkości, nieufności do wszelkich haseł wolnościowych, zupełnego braku zrozumienia dla bezinteresownych badań naukowych. Taka postawa wobec świata musi być dla przytłaczającej…

Close