Artykuły z czasopisma Wiadomości

Wiadomości 06.03.1949

Mickiewicz między Marxem a Stalinem

Z p. Henrykiem Szyperem widywałem się w Warszawie na różnych zebraniach polonistycznych. To też kiedyśmy się spotkali na jednej z ulic lwowskich jesienią 1939, przywitaliśmy się jak znajomi. Powiedział mi, że się cieszy, że mnie spotyka. Został „mietodistom” od polonistyki na całą „obłast” lwowską (czy…

Wiadomości 19.05.1957

Tak zwany Wschód europejski

Czym właściwie jest t.zw. europejski Wschód? Po tym wszystkim co zostało już napisane na ten temat, pytanie wydać się może co najmniej spóźnione. Nie obniżając w niczym zasług wielu uczonych, polityków, pisarzy, ma się jednak czasami wrażenie że gdyby o tym Wschodzie napisano nieco mniej,…

Wiadomości 15.12.1957

Król Stanisław i państwo Churchill

Pamięć trzydziestoletnich łagodnych, liberalnych i dobroczynnych rządów króla polskiego Stanisława Leszczyńskiego jako udzielnego księcia Lotaryngii żywa jest i wdzięczna po dziś dzień u potomnych jego przybranych rodaków. Przyczynił się do podniesienia blasku stolicy Nancy, chociaż przeważnie rezydował w Lunêville. Tam też mieszkała jego – ówczesnym…

Wiadomości 17.08.1952

„Kręcone wąsiska, wzrok dziki, suknia plugawa”…*

W zbiorach puławskich, o których była obszerniej mowa w nr. 278 „Wiadomości”, znajdował się m.in. „Medal Zasługi, srebrny, pod Waterloo dany przez rząd angielski włościaninowi polskiemu, będącemu w służbie wojskowej angielskiej, z napisem: Francis Matheo 1st Line Batt. K.G.I.”, Skąd ów Maciek Zwycięzca spod Waterloo…

Wiadomości 06.10.1957

„KONTRA”

Jeżeli przylepianie etykietki utworowi literackiemu należy do dobrych tradycji recenzenckich, stwierdzić muszę na wstępie że zaszufladkowanie ostatniej książki Józefa Mackiewicza*) nie jest łatwe. O ileż łatwiej było pisać recenzje z dwóch jego poprzednich książek. A więc jego „Drogę donikąd” można było streścić w niewielu wierszach:…

Wiadomości 03.11.1946

Pod znakiem Orwella

Zeszyt „Polemic” otwiera obszerny artykuł Orwella „Politics versus Literature”. Za punkt wyjścia posłużyła tu analiza tendencji politycznych „Guliwera” Swifta: jego „anarchicznego toryizmu”, nienawiści do ludzkości, nieufności do wszelkich haseł wolnościowych, zupełnego braku zrozumienia dla bezinteresownych badań naukowych. Taka postawa wobec świata musi być dla przytłaczającej…

Wiadomości 17.08.1952

Pamiętniki przekorne

Umierając w r. 1876, Fredro zostawił synowi instrukcję, dotyczącą wydania jego puścizny rękopiśmiennej. Wśród rzeczy, których pisarz nie uznał za godne druku, były i jego pamiętniki, „Trzy po trzy”. Nie ma po co ich drukować, zawyrokował stary Fredro, „bo to tylko dla rodziny może mieć…

Wiadomości 06.07.1952

Słonimski wygrał wojnę

Słonimski sam się wyćwiczył, nie czekając na przeszkolenie. Wie już gdzie szukać wrogów i jak z nimi walczyć. Ćwiczenie jego znajduje się w „Nowej Kulturze” z 8 czerwca b.r. i jest w nim wszystko co trzeba: „ludobójcze zamysły , „wasalstwo dolarowe”, „niewolnictwo kapitalistyczne”, „interesy kasty”,…

Wiadomości 03.11.1946

Gestapo w walce z Wehrmachtem

Na marginesie Norymbergi nabiera wybitnego znaczenia książka*) rzucająca sensacyjne światło na kulisy rządów narodowo-socjalistycznych. Na razie wyszedł t. I, obejmujący okres do t.zw. kryzysu Reichswehry w r. 1938 (ustąpienie feldmarszałka Blomberga i gen. Fritsche). Autorem książki jest H. B. Gisevius, młody neokonserwatysta niemiecki, przedstawiciel tych…

Wiadomości 10.11.1946

Snobizm na wojnie

Obok miłości i dolara, o które tak często potrąca się piórem, połóżmy trzeci zadziwiający temat literacki, mianowicie snobizm. Podam tu krótką ekspozycję wielu książek, jakie może ktoś kiedyś na temat snobizmu napisze, biorąc zresztą za motto, że snobizm jest trwalszy od miłości i silniejszy niż…

Wiadomości 16.06.1957

DRĘTWA MOWA
Popaździernikowe metamorfozy

Jako jedną z głównych zdobyczy t.zw. rewolucji październikowej ogłasza się przywrócenie w Polsce wolności słowa i wolności sumienia. Z prasy dowiadujemy się że zerwała ona ze sztampą, że stała się rzetelna, prawdziwa, że odsłania rzeczywiste życie, że opiera się na faktach, że wydobywa na światło…

Wiadomości 16.06.1957

Oportunista

Ofiarami tyranii komunistycznej byli najwybitniejsi pisarze rosyjscy. Stalin skazał na śmierć Pilniaka i Babela, na milczenie – Pasternaka i Zoszczenkę. Jesjenin i Majakowskij wybrali samobójstwo. Aleksjej Tołstoj mówił że życie w zbytku czeka każdego kto literacko „prostytuuje się” przed Stalinem. Sam przyjął tę zasadę, ale…

Wiadomości 22.05.1955

Rok japoński w przyrodzie i obyczaju
JESIEŃ*

Każdy, kto słyszał o Japonii, musiał słyszeć zarazem o kwiecie wiśni. Jednak mało kto wie o czerwonych liściach klonu, „momizi”, które jesienią stanowią dla Japończyków podobne źródło estetycznej rozkoszy i poetycznych uniesień, jak wiosną biało i różowo kwitnące wiśnie, lub amarantowe i szkarłatne kępy azalii.…

Wiadomości 04.03.1956

Mozart i sprawa polska

British Museum i Mozart, to niemal rówieśnicy. Pierwszy raz spotkali się w lecie 1765, gdy Leopold Mozart, opuszczając Londyn po sezonie koncertowym, przyprowadził dzieci do niedawno otwartego muzeum. Wolfgang Amadeusz miał wtedy dziewięć i pół lat a muzeum było o trzy lata młodsze. Dziś, znowu…

Wiadomości 04.03.1956

Odpowiedzialność za wywołanie drugiej wojny światowej

Sprawa odpowiedzialności Niemiec za wywołanie drugiej wojny światowej jest tak oślepiająco jasna że nikt, nawet w Niemczech, nie próbuje zaprzeczać. W niemieckiej literaturze historyczno-pamiętnikarskiej na temat drugiej wojny światowej próbuje się oczywiście tę odpowiedzialność ograniczyć do samego Hitlera, a nawet usiłuje się ją pomniejszyć bałamuctwami…

Wiadomości 01.05.1955

Rok japoński w przyrodzie i obyczaju
LATO*

Lato zaczyna się w Japonii w postaci niezbyt ponętnej, gdyż prawie punktualnie 11 czerwca przypada początek monsunowej pory deszczowej. Na miesiąc otwierają się upusty niebieskie, robiąc wrażenie wstępnej fazy biblijnego potopu. Mimo to ulica japońska w tym mokrym okresie przedstawia obraz malowniczy, nieraz odtwarzany przez…

Wiadomości 22.05.1955

Nie było kłopotu z Polakami

Dokumenty dotyczące polityki polskiej w dobie wojny nie zostały dotąd w pełni ujawnione, dlatego każdy głos uczestnika wydarzeń omawianych przeze mnie w artykule „W dziesięciolecie” („Wiadomości”, nr 465) jest cenny; tym cenniejszy jeśli ów uczestnik jest jednocześnie znakomitym historykiem, jak gen. Marian Kukiel (por. „Wiadomości”,…

Wiadomości 24.07.1955

Sędziowie norymberscy

Proces niemieckich zbrodniarzy wojennych w Norymberdze mógł otworzyć nową erę w stosunkach międzynarodowych gdyby nie to że wśród sędziów znaleźli się przedstawiciele państwa, które dopuściło się akurat takich zbrodni za jakie byli sądzeni Niemcy. Trybunał sądzący został w ten sposób od razu pozbawiony wszelkiego autorytetu…

Wiadomości 18.09.1949

„Podręcznik robienia lancą”*

W zbiorach Muzeum Brytyjskiego znajduje się ozdobnie w r. 1820 w Londynie wydana książka p. t. „Proposed Rules and Regulations for the Exercise and Manoeuvres of the Lance, Compiled entirely from the Polish System, Instituted by Marshal Prince Joseph Poniatowski and General Count Corvin Krasinski,…

Wiadomości 02.10.1949

Ostatni skrawek wolnej Rzeczypospolitej

Z ostatnich dni obrony Helu W głuchą, bezgwiezdną, ciemną i ponurą noc szedłem drożyną leśną wzdłuż wydm koło Jastarni, by skontrolować gniazda karabinów maszynowych i posterunki przeciwdesantowe na moim odcineczku – gdy spotkałem znajomego oficera. – Czołem! Czy jest co nowego? Oficer pochylił się ku…

Wiadomości 18.09.1949

Lwowskie dzieci (1)
Ochotnicy napływają *

W pierwszych dniach lipca 1920 zjawiłem się we Lwowie z przydziałem do małopolskich oddziałów armii ochotniczej. W dużym domu przy pl. Smolki, w którym mieściło się dowództwo oddziałów, ruch i podniecenie było wielkie, bo ledwo sztab zaczął swoje prace, nadeszły wiadomości z frontu ze bolszewicy…

Wiadomości 25.09.1949

Ostre potępienie Jałty

„Free Poland was strangled with Roosevelt and Churchill holding one end of the rope while Stalin pulled on the olher”. Wolna Polska została zaduszona w Jałcie, przy czym jeden koniec sznura trzymali Roosevelt i Churchill, podczas gdy Stalin ciągnął za drugi – pisze bez ogródek…

Wiadomości 25.09.1949

Rozprawa nad życiem i śmiercią Ostapa Ortwina

Zbiór przypowieści Adolfa Rudnickiego „Szekspir” doczekał się omówienia w czołowych pismach emigracyjnych. Na ogół jednak recenzenci ograniczyli się raczej do strony formalnej książki, zajęli się techniką pisarską autora, stylem, językiem. Pominęli natomiast jej stronę ideologiczną, jej wyraźny aspekt polityczny. Pominęli lub zbyli kilkoma marginesowymi uwagami.…

Wiadomości 30.10.1949

„Jak naprawdę wojna się zaczęła” *)

Kpt. Liddell Hart ogłosił w „Picture Post” z 3 września b.r. artykuł „Jak naprawdę wojna się zaczęła”. Stwierdziwszy że wojna się skończyła jedynie pozornym zwycięstwem, ponieważ Wielka Brytania nie dotrzymała zobowiązań wobec Polaków, którzy walczyli po jej stronie, i stanęła w obliczu jeszcze groźniejszego niebezpieczeństwa,…

Wiadomości 03.03.1957

Spotkania z komunistami

Wspomnienie gen. Mariana Kukiela o Radku z okresu wczesnej młodości w liście do „Wiadomości” (nr 665) odświeżyło w mojej pamięci kilka moich własnych zetknięć się z komunistami, w różnych czasach. Te zetknięcia nie były dramatyczne. Nigdy nie byłem w Rosji i nigdy nie miałem do…

Close