Jak powstała apteka?

Pierwsze ślady aptekarstwa znaleziono na wschodzie – w Indjach i Egipcie. W Indjach bramini wyrabiali w najdawniejszych czasach pigułki czyszczące z soku ostromlecznego i mączki kukurydziannej; kapłani zaś egipscy robili różnego rodzaju odwary z ziół. Nazwa apteka pochodzi z greckiego i oznacza miejsce zapasowe. Grecy bowiem posiadali oddzielne budy (jatria), w których przyrządzali i sprzedawali środki lecznicze. Wszystkie te tynktury i maści były wyłącznie prawie preparatami roślinnemi, gdyż środków mineralnych nie wiele znano.

W Rzymie po upadku cesarstwa rozwój farmacji jak i wielu innych nauk został wstrzymany na długo, niektóre jedynie szpitale chrześcijańskie posiadały składy z takiemi środkami (stationes). Ponieważ jednak lekarze wówczas sami najczęściej wyrabiali lekarstwa, a w składach tego rodzaju sprzedawano zarazem inne przedmioty, jak wino, korzenie itp., co dotąd zazwyczaj się dzieje w drogerjach, były to zatem raczej sklepy materjałów lekarskich, niż właściwe apteki. Największe usługi w tej dziedzinie oddali lekarze i alhemicy arabscy, im to zawdzięczamy oddzielenie farmacji od medycyny. W 765 roku w Bagdadzie nad Eufratem założona została pierwsza apteka w świecie, a nieco później Arab Ebi Sael wydał pierwszy podręcznik do przygotowania lekarstw. Wpływ arabski pozostawił do dziś ślady w aptekarstwie w postaci nazw np. alkohol, realgar, alkali itd.

Pierwszą aptekę w Europie otworzył w Salerno, Konstanty Afer z Kartaginy, który się uczył u Arabów. W mieście tem powstała podówczas sławna szkoła medyczna. Na wzór ostatniej w szeregu miast włoskich pozakładano podobne sklepy. W XII już wieku wydano we Włoszech przepisy, aby nikt nie mógł zostać aptekarzem, kto nie złożył odpowiedniego egzaminu. W Londynie pierwsza apteka powstała w r. 1345 a w Paryżu nierównie później. W innych krajach pozakładano apteki przy dworach i szpitalach w poszczególnych miastach. Najpóźniej założono je w Rosji, gdzie dopiero za Iwana IV powstały szpitale i sprowadzono lekarzy i aptekarzy z zagranicy, tak że pierwszą aptekę założono dopiero w r. 1584 na Kremlu (dworską).

W Polsce, jak można wnosić ze słów Długosza, już za Kazimierza Wielkiego były w Krakowie składy środków lekarskich (w r. 1333 apteka Konrada). W ustawach w Piotrkowie za Zygmunta I zapadłych uchwalono, ażeby delegacja lekarska, corocznie rewidowała liczne apteki istniejące w kraju i nadużyciom w tychże zapobiegała.

W Warszawie najpierwsza prawdopodobnie powstała przy szpitalu Ś-go Ducha, który stał już w XIV wieku, z tego bowiem czasu zachowały się przepisy po polsku dla nieumiejących po łacinie, jak się robią niektóre maści, plastry i tynktury. W aktach metryki koronnej i miasta Warszawy pomiędzy przywilejami książąt mazowieckich wymienione są dwie apteki w tem mieście, których właściciele, jeden Andrzej, drugi Piotr, mieli nadane w r. 1525 pewne grunta na przedmieściu położone do uprawy roślin leczniczych. Za Zygmunta III-go wyszły uchwały względem opłat, jakie aptekarze warszawscy składać mieli do kasy miejskiej. Większość jednakowoż aptek była w posiadaniu zakonów: benedyktynów i jezuitów; ostatni nawet otrzymali w 1662 roku przywilej, nadający im prawo wyzwalania zawodowych aptekarzy. Największa wówczas apteka istniała w kolegium zgromadzenia jezuitów, a po zniesieniu tegoż zakonu przyłączona została do szpitala Ś-go Marcina, gdzie jeszcze dotychczas zachowały się niektóre szczątki starożytnych naczyń aptekarskich z XVI stulecia. Aptekarzy nazywano w Polsce w języku piśmiennym i urzędowym po łacinie raz Aromatarii, drugi Apothecarii, dla rozróżnienia zatrudnień jednych od drugich. Pierwsi oprócz sporządzania leków sprzedawali korzenie, przyprawy zagraniczne, kadzidła, wonności płynne, piżmo, cynamom itp. przedmioty.. Drudzy zaś sporządzali leki i sami leczyli, a oprócz wykonywania przepisów lekarskich, sprzedawali słodycze, robili torty, marcepany, likiery i wódki. Ostatni napój pod nazwą aqua vitae, jeszcze w XVII wieku w samych tylko aptekach był sprzedawany.

Do roku 1783 nie kontrolowano, czy trudniący się sprzedażą materjałów aptecznych, posiadają odpowiednie wyszkolenie, to też wielokrotnie kupcy korzeni prowadzili dla zwiększenia dochodów środki lecznicze. Za marszałkostwa Mniszcha wyszły w r. 1783 obostrzone pod tym wzgl. przepisy. Lecz najpoważniejsze ustawy zastosowywane jeszcze obecnie, zostały wydane przez rząd pruski.

H.G.

Pismo narodowo-katolickie wychodzące w Poznaniu od roku 1890 jako „Postęp”. W roku 1927 zmieniło nazwę na „Nowy Kurjer” i ukazywało się aż do wybuchu II Wojny Światowej. Jak dowiadujemy się z pierwszego po zmianie nazwy wydania, pismo „będzie zwalczało bezwzględnie wszelkie prądy wywrotowe, działające na szkodę państwowości polskiej, Kościoła katolickiego i kultury chrześcijańskiej, potępiając i zwalczając w pierwszym rzędzie wpływy żydowskie w życiu polskiem”

Brak komentarzy

Napisz komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Close