Artykuły dla słowa kluczowego: I Rzeczpospolita

Wiadomości 16.03.1952

Wysłannik angielski na sejmie elekcyjnym

Władysław Kuczyński, urzędnik archiwum państwowego (State Paper Office), przełożył na polski ciekawą relację angielską z sejmu elekcyjnego r. 1632, którą odnalazł w papierach archiwalnych. Wydało ją w r. 1854 w „Drukarni Polskiej, 5 Grove Place, Tottenham”, „Grono Historyczne Polskie w Londynie”. Relacja – w formie…

Prosto z Mostu 06.03.1938

Pycha demokracji szlacheckiej (I)

Nie ma dziś w Polsce warstwy, klasy ani kasty szlacheckiej. Herb nie daje wyłączności przywilejów gospodarczych czy politycznych. Można więc chyba mówić na temat szlachty bez podejrzeń, że się coś szkodliwego knuje. A mówić warto, bo to nie przedawniony temat. Znamienne jest i nietrudne do…

Polska Walcząca 08.02.1941

Tradycja morska Rzeczypospolitej

PODANIE LUDOWE Prastare podanie ludowe głosi, iż wnuk legendarnego Leszka – a działo się to, ponoć w VIII-ym stuleciu – potykał się zwycięsko na Bałtyku z Normanami i rozbiwszy pewnego razu flotylle walecznych Wikingów założył przy ujściu Wisły warowny gród, zaludnił go wziętymi do niewoli…

Goście polscy na dworze angielskim za Elżbiety

Na dworze Elżbiety bywało Polaków więcej niż na dworze jej poprzedników; i nie same tylko sprawy polityczne i handlowe były tego powodem. Różni młodzi magnaci przyjeżdżali tu poprostu przedstawić się (jak to zresztą zdarzało się i dawniej). Tak np. w r. 1561 przybył (z listem…

Światowid 08.02.1936

Sensacyjne odkrycie grobu Podbipięty w Berezweczu

Reportaż specjalnego wysłannika „Światowida” Nie wiele miał racji genjalny kpiarz nad kpiarzami, mości pan Zagłoba, gdy w karczmie czechryńskiej, panom braciom Podbipiętę przedstawiając, wyszydzał „nazwy pogańskie” jego włości i kluczów ziemskich. Czy w Mysikiszkach się rodził tego nie wiadomo, wiadomo natomiast ze starych pergaminów, że…

Myśl Narodowa 02.06.1935

Sprawy morskie za Batorego

Dynastja jagiellońska w osobie swego ostatniego potomka, Zygmunta Augusta, zrealizowała nietylko testament piastowski, polegający na uzyskaniu dla Polski dostępu do Bałtyku, lecz nawet przystąpiła do eksploatacji tego dostępu, kiełznając ostro uzurpujący sobie prawa monopolizacji w polskim handlu zagranicznym Gdańsk, tworząc marynarkę wojenną i popierając handel…

ABC 15.07.1933

Nieznana relacja
O śmierci króla Jana III

Wśród najnowszych studjów nad życiem i epoką Jana III Sobieskiego ważne miejsce zajmuje źródłowe odkrycie W. Ziembickiego, który przeprowadza obecnie badania nad chorobą i okolicznościami śmierci króla. Ziembicki natrafił w archiwum nieświeskiem na nieznaną korespondencję Kazimierza Sarneckiego, stolnika litewskiego, z Karolem Stanisławem Radziwiłłem. Karol Radziwiłł…

Król w Gdańsku
Z dziennika francuskiego dyplomaty w r. 1636

W r. 1635 zjechał do Gdańska nadzwyczajny poseł króla Francji, Claude de Mesmes hr. d’Avaux, z licznym orszakiem sekretarzy, dworzan i służby, wysłany przez kardynała Richelieu z trudną misją. Miał doprowadzić do zgody miedzy wojującemi stronami, Polską i Szwecją, by zbrojne siły szwedzkie zużytkować przeciwko…

Myśl Wolna X 1924

Hiszpanja Wschodu

W literaturze polskiej utarł się jeden pochlebiający próżności narodowej komplement, że „polacy są francuzami północy”. Jak każdy komplement jest on niestety bardzo daleki od prawdy. Ani rozwój historyczny, ani kulturalny Polski nie usprawiedliwia bynajmniej tego porównania, zakrawającego raczej na gorzką ironję, O wiele więcej natomiast…

Prosto z Mostu 31.05.1936

Przeklęty duch reformacji

Dwa są prądy historyczne, różnie oceniające przyczyny upadku Polski w XVIII wieku, Oba mają rację i oba błądzą. Jeden twierdzi, że zgubił nas bezład i nasze własne wady narodowe, drugi, że dokonał tego spisek sił wrogich, zamach obcych, tajnemi więzami połączonych państw. I jedni i…

Nasz technik-poeta XVII wieku

Niepośledniego technika-poetę mieliśmy w XVII wieku; był nim komornik województwa kaliskiego, słynny matematyk, Maciej Głoskowski. Komornikami, lub limitantami zwano wtedy geometrów, przydawanych w pomoc podkomorzym, czyli sędziom granicznym. O życiu uczonego miernika skąpe tylko mamy wiadomości. Urodził się w końcu XVI-go w., we wsi Sowina,…

Tygodnik Illustrowany 03.12.1859 (21.11.1859)

Lisowczyki

Aleksander Józef Lisowski, szlachcic herbu Jeż, z rodu zagnieżdżonego początkowo w województwie pomorskiem, który przesiedlił się do Litwy w początkach panowania Zygmunta III, zaczął rycerskie rzemiosło jako prosty żołnierz w Multanach od r. 1595, w chorągwi Jana Potockiego, starosty kamienieckiego. Następnie walcząc pod buławą Chodkiewicza…

Świetność Polski w opisie Labourera

Cała Polska przygotowywała się na uroczyste przyjęcie nowej królowej. Władysław IV stracił przed trzema laty pierwszą żonę, Cecylję Renatę, a ponieważ miał tylko jednego syna, nalegano więc, by dla dobra państwa i przyszłości rodu Wazów wstąpił ponownie w związki małżeńskie. I oto przypomniał sobie, że…

Błąd historyczny

Czterysta lat temu, dn. 10 kwietnia 1525 roku, mistrz Albert z domu Brandenburskiego, siostrzeniec Zygmunta Starego, składał na Rynku krakowskim przysięgę hołdowniczą swemu wujowi a w Jego dostojnej osobie – Polsce. Nie był to jednak bynajmniej, jak chcą niektórzy, triumf. Ze stanowiska rozwoju wydarzeń historycznych…

Królobójstwo w Polsce

Polak niechętnie podnosił rękę na swych królów. Stara to prawda i bardzo zrozumiała. Popierwsze, królobójstwo było zbyteczne, bo od dawiendawna nikt nie doznawał królewskiej tyranji, powtóre, każdy, kto chciał się mścić za mniemaną krzywdę, mógł podnieść rokosz albo zerwać sejm, potrzecie, co najważniejsza, wolna elekcja…

Bunt Młodych 25.05.1935

TESTAMENT HETMANA

W poniższych wierszach mówi do nas, wzywając do bojowego pogotowia w obronie wiary i Rzeczypospolitej do karności i poświęcenia dla kraju hetman Stanisław Żółkiewski. Jeśli kto, to on właśnie ma prawo mówić w ten sposób. Długoletni naczelny wódz armji polskiej, zwycięzca Wołochów, Ukraińców i Rosjan;…

Gazeta Bydgoska 21.05.1926

Demon dziejów Polski

Trzykrotnie przeżywała Polska nowożytna zbrojny rokosz przeciwko władzy prawowitej. W roku 1606 Mikołaj Zebrzydowski rzucił się do walki z Zygmuntem III o wolność i równość. Piętnowano w jego obozie „absolutum dominium” króla, żądano „rugu” na „skaźców” Rzeczypospolitej, bito na jakąś „hiszpańską sektę”, popierającą samowładztwo: cnota…

Wiadomości 14.03.1948

Anglik o gospodarce polskiej w XVI w.

Rękopis, o którym mowa, wydobył z wielowiekowego zapomnienia prof. Rudolf Kesselring, sygnalizując jego istnienie na łamach „Głosu Ewangielickiego” w r. 1932. Pisała o nim w rok później Irena Hoffman jako o „sensacyjnym” dokumencie, stwierdzającym prawa polskie do pobrzeża bałtyckiego, a następnie – w „Kurjerze Warszawskim”…

Gdyby w XVIII w. Polska była mocarstwem

Kwestia kolonialna tak żywa w chwili obecnej, kiedy konieczność posiadania przez Polskę dostępu do własnych źródeł surowców stała się sprawą palącą, zwraca myśl naszą do wieków ubiegłych, do czasów w których inne państwa podbijały i kolonizowały zamorskie kraje. Uderzmy się w piersi i przyznajmy się,…

Prosto z Mostu 24.10.1937

Prawdziwy Czarniecki

Z okazji przeniesienia do sarkofagu rozpisały się gazety o Czarnieckim. Wszystkie artykuły były w tym tonie w jakim PAT podaje życiorysy naszych ministrów. Czytając te płasko nagromadzone pochwały widziało się Czarnieckiego słodkiego, poczciwego, jak, niczym nowy archanioł Gabriel, rycersko wypiera Szwedów na czele skonsolidowanego narodu.…

Close