Artykuły dla słowa kluczowego: literatura polska

Wiadomości 25.09.1949

Rozprawa nad życiem i śmiercią Ostapa Ortwina

Zbiór przypowieści Adolfa Rudnickiego „Szekspir” doczekał się omówienia w czołowych pismach emigracyjnych. Na ogół jednak recenzenci ograniczyli się raczej do strony formalnej książki, zajęli się techniką pisarską autora, stylem, językiem. Pominęli natomiast jej stronę ideologiczną, jej wyraźny aspekt polityczny. Pominęli lub zbyli kilkoma marginesowymi uwagami.…

Wiadomości 02.03.1952

Mistrz Konstanty Ildefons

„Nowa Kultura” z 20 stycznia b.r. poświęciła całe dwie strony „Dyskusji o poezji K. I. Gałczyńskiego”, w której wzięli udział Hieronim Michalski, Ryszard Matuszewski, Artur Sandauer, Zygmunt Lichniak, Jerzy Putrament i Antoni Słonimski. Z tonu tej dyskusji – na przemian to krytycznej, to entuzjastycznej –…

Lekkomyślność i niewdzięczność

Pani Marja-Jehanne Wielopolska na łamach „Wiadomości Literackich” (nr. 84) wzywa pisarzy polskich do obrony Stefana Żeromskiego, zarzucając im brak etyki koleżeńskiej. Pani Wielopolska może ma rację, może nie ma. Nie mogę znaleźć w sobie rozwiązania tych wątpliwości, gdyż sam przeżyłem w Polsce taki sam okres…

Słowo 17.01.1935

Polski słownik pijacki

Polacy, jeden z najbardziej pijackich narodów, nie posiadał dotychczas żadnego obyczajowo – historycznego opracowania swego pijaństwa. Dwa sąsiadujące z nami pijackie narody – Niemcy i Rosjanie – zdobyli się od dawna na poważne dzieła naukowe w tej dziedzinie. Zwłaszcza Niemcy, którzy już w roku 1773…

Głos Polski 21.05.1916 (08.05.1916)

Myśli Sienkiewicza o kobietach

Wiadomo, że są malarze, którzy przeważnie i z zamiłowaniem męskie twarze rysują, nie czując czy chęci, czy zdolności do odtwarzania kobiecych typów. Ten sam objaw mamy i w literaturze: są poeci, powieściopisarze, którzy typów kobiecych nie umieją nakreślić, jakkolwiek są mistrzami w portretowaniu charakterów męskich.…

U sternika polskiej literatury
Wywiad specjalny „Wiadomości Literackich” ze Stefanem Żeromskim

O polskie morze. Każda nowa książka Stefana Żeromskiego jest zdarzeniem w naszem ubogiem życiu literackiem. Jest – co więcej – faktem wybitnej doniosłości społecznej ze względu na niezmiernie czuły, ostry, wysubtelniony stosunek genialnego pisarza do kapitalnych zagadnień polityki narodowej. Tak jak się to często zdarza,…

Wiadomości 30.06.1951

O „Wiadomościach Literackich” *

Proszę Państwa! Od pewnego czasu stało się to już prawie tradycją zebrań polskich w Nowym Yorku, że występuję na nich w roli weterana z jakichś zamierzchłych czasów, nieomal jakiegoś Wojskiego, opowiadającego o sporze Domejki z Dowejką czy o Radziwille i księciu Denasów. Przyzwyczajony do tego,…

Dobre rady Witkiewicza

Stanisław Ignacy Witkiewicz, Nikotyna – Alkohol – Kokaina – Peyotl – Morfina – Eter – Appendix. Warszawa, 1932; str. 187 i 5nl. Podczas czytania tej książki proszę nie palić papierosów. Nie wypada. Czytamy bowiem rozprawę pisarza, który przedstawia się nam jako „Wielki Mistrz czasowego niepalenia”.…

Fredro zadumany nad Polską

Dzieci twórcy „Ślubów panieńskich” i „Zemsty” twierdziły, że ojciec ich miał „wrodzoną skłonność do smutku” i że „melancholia to jeden z głównych rysów jego charakteru”. Sam poeta przyznawał się do chorobliwej drażliwości. Sprawiała ona, że często drobne, niepozorne epizody życiowe urastały do rozmiarów wielkich przykrości…

O „dodatniość sił nieustanną”
Norwid o „Panu Tadeuszu”

Trzy listy poety z r. 1866 W r. 1866 napróżno kołatał Norwid do różnych wydawców z drugim tomem swoich pism (pierwszy ukazał się w Lipsku w r. 1863). Szczególnie szło wtedy poecie o wyprowadzenie na światło dzienne cyklu „Vade mecum”, do którego, jak się zaraz…

Czytanie Sienkiewicza

Jest teraz jesień. Chmurzy się niebo, nabiera stalowych odcieni, aby się bardziej złociły drzewa. Stal owa zapewne wkrótce rozkruszy się, rozsypie się białym proszkiem, białym całunem śniegu. Takie dni zawsze mi schodzą na miejskiej krzątaninie, na zagospodarowywaniu się na długie miesiące zimowe: tysiące kwestyj praktycznych…

Wiadomości 08.06.1948

Mickiewicz i James Fenimore Cooper

Dla Mickiewicza Stany Zjednoczone były ideałem państwa, zabezpieczającego wolność i prawa jednostki. W młodzieńczej „Kartofli” wkłada on w usta archanioła Rafała proroczą przepowiednię o straszliwej wojnie, która w XX w. zamieni Europę w gruzy. Wtenczas Ameryka zbawi świat: Wtenczas nad światem nowym swobód gwiazda błyśnie,…

Wspomnienie

W chwili, kiedy go szwajcarskiej „ziemi wydarto popiołem”, powstają razem z nim z grobu wspomnienia. Niema człowieka w Polsce, któregoby z Sienkiewiczem nie wiązało jakieś wspomnienie, bo każdy ma to jedno: chwilę, kiedy po raz pierwszy czytał „Trylogję”. Kto go widział żywego, ten w chmurze…

Wiadomości 16.03.1952

Stachanowiec na wygnaniu

„Wielka Pokusa czyli dramat intelektualistów w demokracjach ludowych” – pod takim tytułem Czesław Miłosz ogłosił imaginacyjny wizerunek duchowego rozwoju intelektualisty w dzisiejszej Polsce. Ma to być obraz obiektywny, sama prawda. Miłosz nie wypowiada jakoby swojego sądu o sprawach, o których pisze. Z doboru faktów i…

Głosy szwedzkie o Reymoncie
ŁÓDŹ – ZIEMIA OBIECANA

Studyum Fryderyka Bööke’go o „Ziemi obiecanej”. Polak, zapytany o nazwisko najwybitniejszego z pomiędzy pisarzów polskich, niemal zawsze wymieni Władysława Stanisława Reymonta. Wielu znawców jemu bezwzględnie przyznaje pierwsze miejsce. Ci, którzy, jak autor niniejszych słów, nie mogą czytać utworów polskich w oryginale, nie są w stanie utworzyć sobie…

Tygodnik Illustrowany 10.03.1900 (26.02.1900)

U Henryka Sienkiewicza (cz. 1)

Zaprzeczyć się nie da, że nikt w naszych czasach nie rozniósł po świecie sławy imienia polskiego tak szeroko, jak twórca Quo vadis i Trylogii. Możemy się poszczycić takimi pierwszorzędnymi talentami w zakresie literatury, malarstwa i muzyki, jak Klaczko, Siemiradzki, Paderewski, Reszkowie, Kochańska i Modrzejewska, których…

Gazeta Gdańska 24.12.1935

Boże Narodzenie w życiu Słowackiego

Misterjum Narodzin Chrystusa, tajemniczy nastrój wigilijnego wieczoru, rzuconego na białe tło zimy, cała wiązanka obyczajów pradawnych, związanych z grudniowemi Godami – wszystko to wywiera od wieków głębokie wrażenie na czujących sercach ludzkich. Jest to święto dziwnie białe. Przychodzi do nas w bieli śniegu i skrzydeł…

Myśl Niepodległa 30.07.1921

Karaibja ukraińska

Eugienjusz Małaczewski w swym tomie „Koń na wzgórzu” opowiada, w jaki sposób ludność ukraińska Podola znęcała się nad naszymi żołnierzami, pojmanymi podstępnie: „Nareszcie tłum uciszył się zupełnie. Jakiś prowodyr przemówił mu do rozumu, uspokoił i kazał zgłosić się ochotnikom, którzyby chcieli „poigrać z lachami”. Chętnych…

Prosto z Mostu 10.07.1938

Wspomnienie o Sienkiewiczu

Ze „Wspomnień pracowitego żywota” („Memories of A Busy Life”) OD TŁUMACZA Dnia 28 sierpnia b. r. odbędzie się staraniem Polonii miasta Milwaukee (Wisconsin) uroczystość ku czci zasłużonego tłumacza dzieł literatury polskiej na język angielski, Jeremiego Curtina, z okazji setnej rocznicy jego urodzin. Dom Jeremiego Curtina…

Norwid a Żydzi

„…prawda jedynie wystarczy Nam”… („Epos nasza”) Jeszcze jedną przysługę pośmiertną oddano cieniom udręczonego myśliciela-poety-artysty. Z okazji 50-ej rocznicy śmierci w przytułku dla ubogich starców w Paryżu, czasopisma „narodowe” podjęły zbożny trud kanonizowania Norwida jako pur sang endeka i antysemitę. Jak w dać, skręciły rzeczone pisma…

U marszałka Piłsudskiego w Sulejówku

Deszcz lał jak z cebra – kiedyśmy się lśniącym, eleganckim , jakby nie był paru lat na wojnie, „Cadillakiem” zabrali do Sulejówka: Wieniawa, pan Pęcherski i ja, całą drogę – najtypowiej mazowiecką, szaremi jesiennemi polami, skrawkiem lasu, pachnącym grzybami, piaszczystą wydmą rembertowską – siekł nas,…

Marja Dąbrowska o sobie

Dwie fotografje ze staroświeckich portretów w mahoniowych ramkach. Twarze i stroje z przed lat osiemdziesięciu. Tak nosili się nasi dziadkowie. Dama o czole ujętem w gładko zaczesane nioby, biedermayerowska suknia, twarz bardzo stylowa a zarazem mocno niepokojąca, za mocno, jak na nasze prababki. W oczach…

Światowid 08.02.1936

Sensacyjne odkrycie grobu Podbipięty w Berezweczu

Reportaż specjalnego wysłannika „Światowida” Nie wiele miał racji genjalny kpiarz nad kpiarzami, mości pan Zagłoba, gdy w karczmie czechryńskiej, panom braciom Podbipiętę przedstawiając, wyszydzał „nazwy pogańskie” jego włości i kluczów ziemskich. Czy w Mysikiszkach się rodził tego nie wiadomo, wiadomo natomiast ze starych pergaminów, że…

Głos Polski 21.05.1916 (08.05.1916)

Ku pocieszeniu serc

Były to smutne czasy… czasy ponure i szare. Coś urwało się jakgdyby w duszy polskiej, coś w niej zagasło. Urwał się ów pęd bohaterski, który miała ona w chwilach najcięższych walk, pęd – szwoleżerów, przekazywany przez ojców – synom, przez synów – wnukom. Zagasł ów…

Wiadomości 04.02.1951

Żeromski prawdziwy

Niedawno zmarły znakomity pisarz angielski George Orwell w ostatniej swojej powieści „Rok 1984″ stworzył jakby satyryczną apokalipsę czerwonego totalizmu. Co dzień stwierdzamy, że jego przeraźliwe wizje są już rzeczywistością, że rzeczywistość prześciga lot panicznej wyobraźni. W koszmarnym świecie, nad którym unosi się złowrogi cień „Wielkiego…

Close