Artykuły dla słowa kluczowego: literatura polska

Dobre rady Witkiewicza

Stanisław Ignacy Witkiewicz, Nikotyna – Alkohol – Kokaina – Peyotl – Morfina – Eter – Appendix. Warszawa, 1932; str. 187 i 5nl. Podczas czytania tej książki proszę nie palić papierosów. Nie wypada. Czytamy bowiem rozprawę pisarza, który przedstawia się nam jako „Wielki Mistrz czasowego niepalenia”.…

Fredro zadumany nad Polską

Dzieci twórcy „Ślubów panieńskich” i „Zemsty” twierdziły, że ojciec ich miał „wrodzoną skłonność do smutku” i że „melancholia to jeden z głównych rysów jego charakteru”. Sam poeta przyznawał się do chorobliwej drażliwości. Sprawiała ona, że często drobne, niepozorne epizody życiowe urastały do rozmiarów wielkich przykrości…

O „dodatniość sił nieustanną”
Norwid o „Panu Tadeuszu”

Trzy listy poety z r. 1866 W r. 1866 napróżno kołatał Norwid do różnych wydawców z drugim tomem swoich pism (pierwszy ukazał się w Lipsku w r. 1863). Szczególnie szło wtedy poecie o wyprowadzenie na światło dzienne cyklu „Vade mecum”, do którego, jak się zaraz…

Czytanie Sienkiewicza

Jest teraz jesień. Chmurzy się niebo, nabiera stalowych odcieni, aby się bardziej złociły drzewa. Stal owa zapewne wkrótce rozkruszy się, rozsypie się białym proszkiem, białym całunem śniegu. Takie dni zawsze mi schodzą na miejskiej krzątaninie, na zagospodarowywaniu się na długie miesiące zimowe: tysiące kwestyj praktycznych…

Wiadomości 08.06.1948

Mickiewicz i James Fenimore Cooper

Dla Mickiewicza Stany Zjednoczone były ideałem państwa, zabezpieczającego wolność i prawa jednostki. W młodzieńczej „Kartofli” wkłada on w usta archanioła Rafała proroczą przepowiednię o straszliwej wojnie, która w XX w. zamieni Europę w gruzy. Wtenczas Ameryka zbawi świat: Wtenczas nad światem nowym swobód gwiazda błyśnie,…

Wspomnienie

W chwili, kiedy go szwajcarskiej „ziemi wydarto popiołem”, powstają razem z nim z grobu wspomnienia. Niema człowieka w Polsce, któregoby z Sienkiewiczem nie wiązało jakieś wspomnienie, bo każdy ma to jedno: chwilę, kiedy po raz pierwszy czytał „Trylogję”. Kto go widział żywego, ten w chmurze…

Wiadomości 16.03.1952

Stachanowiec na wygnaniu

„Wielka Pokusa czyli dramat intelektualistów w demokracjach ludowych” – pod takim tytułem Czesław Miłosz ogłosił imaginacyjny wizerunek duchowego rozwoju intelektualisty w dzisiejszej Polsce. Ma to być obraz obiektywny, sama prawda. Miłosz nie wypowiada jakoby swojego sądu o sprawach, o których pisze. Z doboru faktów i…

Głosy szwedzkie o Reymoncie
ŁÓDŹ – ZIEMIA OBIECANA

Studyum Fryderyka Bööke’go o „Ziemi obiecanej”. Polak, zapytany o nazwisko najwybitniejszego z pomiędzy pisarzów polskich, niemal zawsze wymieni Władysława Stanisława Reymonta. Wielu znawców jemu bezwzględnie przyznaje pierwsze miejsce. Ci, którzy, jak autor niniejszych słów, nie mogą czytać utworów polskich w oryginale, nie są w stanie utworzyć sobie…

Tygodnik Illustrowany 10.03.1900 (26.02.1900)

U Henryka Sienkiewicza (cz. 1)

Zaprzeczyć się nie da, że nikt w naszych czasach nie rozniósł po świecie sławy imienia polskiego tak szeroko, jak twórca Quo vadis i Trylogii. Możemy się poszczycić takimi pierwszorzędnymi talentami w zakresie literatury, malarstwa i muzyki, jak Klaczko, Siemiradzki, Paderewski, Reszkowie, Kochańska i Modrzejewska, których…

Gazeta Gdańska 24.12.1935

Boże Narodzenie w życiu Słowackiego

Misterjum Narodzin Chrystusa, tajemniczy nastrój wigilijnego wieczoru, rzuconego na białe tło zimy, cała wiązanka obyczajów pradawnych, związanych z grudniowemi Godami – wszystko to wywiera od wieków głębokie wrażenie na czujących sercach ludzkich. Jest to święto dziwnie białe. Przychodzi do nas w bieli śniegu i skrzydeł…

Myśl Niepodległa 30.07.1921

Karaibja ukraińska

Eugienjusz Małaczewski w swym tomie „Koń na wzgórzu” opowiada, w jaki sposób ludność ukraińska Podola znęcała się nad naszymi żołnierzami, pojmanymi podstępnie: „Nareszcie tłum uciszył się zupełnie. Jakiś prowodyr przemówił mu do rozumu, uspokoił i kazał zgłosić się ochotnikom, którzyby chcieli „poigrać z lachami”. Chętnych…

Prosto z Mostu 10.07.1938

Wspomnienie o Sienkiewiczu

Ze „Wspomnień pracowitego żywota” („Memories of A Busy Life”) OD TŁUMACZA Dnia 28 sierpnia b. r. odbędzie się staraniem Polonii miasta Milwaukee (Wisconsin) uroczystość ku czci zasłużonego tłumacza dzieł literatury polskiej na język angielski, Jeremiego Curtina, z okazji setnej rocznicy jego urodzin. Dom Jeremiego Curtina…

Norwid a Żydzi

„…prawda jedynie wystarczy Nam”… („Epos nasza”) Jeszcze jedną przysługę pośmiertną oddano cieniom udręczonego myśliciela-poety-artysty. Z okazji 50-ej rocznicy śmierci w przytułku dla ubogich starców w Paryżu, czasopisma „narodowe” podjęły zbożny trud kanonizowania Norwida jako pur sang endeka i antysemitę. Jak w dać, skręciły rzeczone pisma…

U marszałka Piłsudskiego w Sulejówku

Deszcz lał jak z cebra – kiedyśmy się lśniącym, eleganckim , jakby nie był paru lat na wojnie, „Cadillakiem” zabrali do Sulejówka: Wieniawa, pan Pęcherski i ja, całą drogę – najtypowiej mazowiecką, szaremi jesiennemi polami, skrawkiem lasu, pachnącym grzybami, piaszczystą wydmą rembertowską – siekł nas,…

Marja Dąbrowska o sobie

Dwie fotografje ze staroświeckich portretów w mahoniowych ramkach. Twarze i stroje z przed lat osiemdziesięciu. Tak nosili się nasi dziadkowie. Dama o czole ujętem w gładko zaczesane nioby, biedermayerowska suknia, twarz bardzo stylowa a zarazem mocno niepokojąca, za mocno, jak na nasze prababki. W oczach…

Światowid 08.02.1936

Sensacyjne odkrycie grobu Podbipięty w Berezweczu

Reportaż specjalnego wysłannika „Światowida” Nie wiele miał racji genjalny kpiarz nad kpiarzami, mości pan Zagłoba, gdy w karczmie czechryńskiej, panom braciom Podbipiętę przedstawiając, wyszydzał „nazwy pogańskie” jego włości i kluczów ziemskich. Czy w Mysikiszkach się rodził tego nie wiadomo, wiadomo natomiast ze starych pergaminów, że…

Głos Polski 21.05.1916 (08.05.1916)

Ku pocieszeniu serc

Były to smutne czasy… czasy ponure i szare. Coś urwało się jakgdyby w duszy polskiej, coś w niej zagasło. Urwał się ów pęd bohaterski, który miała ona w chwilach najcięższych walk, pęd – szwoleżerów, przekazywany przez ojców – synom, przez synów – wnukom. Zagasł ów…

Wiadomości 04.02.1951

Żeromski prawdziwy

Niedawno zmarły znakomity pisarz angielski George Orwell w ostatniej swojej powieści „Rok 1984″ stworzył jakby satyryczną apokalipsę czerwonego totalizmu. Co dzień stwierdzamy, że jego przeraźliwe wizje są już rzeczywistością, że rzeczywistość prześciga lot panicznej wyobraźni. W koszmarnym świecie, nad którym unosi się złowrogi cień „Wielkiego…

Prosto z Mostu 24.01.1937

Listy Reymonta o nagrodzie Nobla

W końcu roku 1921 stała się aktualną w Akademii Szwedzkiej sprawa polskiej kandydatury do literackiej nagrody Nobla. Kandydatem polskim był zrazu Żeromski. W roku 1923 obok Żeromskiego wysunięto kandydaturę Władysława Reymonta. Szef propagandy w naszym poselstwie w Sztokholmie p. Konrad Czarnocki zwrócił się do autora…

Wiadomości 06.09.1953

Miecz Prusa nad „Ogniem i mieczem”

Wśród licznych angielskich słowników cytat wyróżnia się wydany w r. 1902 w Londynie gruby tom Williama Wale p.t. „What Great Men Said of Great Men”. Zawiera on wypowiedzi wybitnych, znakomitych i wielkich ludzi o wybitnych, znakomitych i wielkich ludziach. Sporządzenie analogicznego compendium w języku polskim…

Wiadomości 20.11.1955

Ostatnie tygodnie życia Mickiewicza

Artykuł prof. Jana Reychmana „Pobyt Mickiewicza w Turcji w r. 1855″ („Przegląd Orientalistyczny”, nr 3) pracowicie zestawia wiadomości o ostatnich tygodniach Mickiewicza. Mickiewicz – stwierdza Reychman – interesował się żywo Wschodem już w czasie pobytu w Petersburgu i poważnie zastanawiał się nad rozpoczęciem studiów orientalistycznych.…

Wiadomości 18.09.1949

Żeromski i Hitler
Nieznany epizod z życia pisarza

W nr. 173 « Wiadomości” przeczytałem w „Silva rerum” następującą wzmiankę: „Żeromski, podobnie jak Wyspiański, był jednym z największych nacjonalistów, jakich wydała Polska, i ten nacjonalizm łączył z radykalizmem w sprawach społecznych (np. reforma rolna). Gdyby istniał sublimowany O.N.R., można by sobie wyobrazić, że wybrałby…

Wiadomości 21.10.1956

Dochody Mickiewicza

Z interesującej gawędy Teofila Sygi „Sprawy wydawnicze Mickiewicza” („Twórczość”, nr 7) wynika że nakłady książek wielkiej emigracji wyrażały się cyframi zbliżonymi do dzisiejszych londyńskich a „Pan Tadeusz” nie stanowi pod tym względem wyjątku, bo odbito go po raz pierwszy w 3.000 egz., z których zadziwiająco…

Prosto z Mostu 03.05.1936

Pierwowzór Longinusa Podbipięty

HIPOTEZY RODOWODÓW. Sprawa zależności fikcyjnych postaci „Trylogji” (szczególnie „Ogniem i mieczem”) od ich pierwowzorów oddawna interesowała krytyków. Stwierdzono, że niektóre z nich posiadają swe prototypy zarówno literackie, jak i realne. Najszczegółowiej zbadano rodowód Zagłoby. Z innych główniejszych postaci zmyślonych jedynie Podbipięta uchodzi za całkowity wytwór…

Wiadomości 15.05.1955

Norwid o Mickiewiczu

List Norwida do prof. Wojciecha Cybulskiego z Wrocławia ze stycznia 1867, odnaleziony niedawno przez Jadwigę Rudnicką w Bibliotece Narodowej w Warszawie i ogłoszony w lutowym zeszycie „Twórczości”, przynosi – nie po raz pierwszy – surowy sąd poety o „Panu Tadeuszu”. W słowach bardzo podobnych pisał…

Close