Według chrześcijańskiej tradycji Melchior przyniósł złoto, Baltazar kadzidło, a Kacper mirrę. To przypisanie nie pochodzi jednak bezpośrednio z Biblii. Ewangelia św. Mateusza mówi jedynie o mędrcach ze Wschodu, którzy ofiarowali Jezusowi te trzy dary.
Który król przyniósł jaki dar?
| Król według tradycji | Przyniesiony dar | Symbolika |
|---|---|---|
| Melchior | Złoto | Godność królewska i władza |
| Baltazar | Kadzidło | Boskość i modlitwa |
| Kacper | Mirra | Człowieczeństwo, cierpienie i śmierć |
W ikonografii i popularnych opowieściach właśnie taki układ uznaje się za tradycyjny. Nie jest to jednak opis potwierdzony imionami w tekście biblijnym, lecz wynik późniejszego rozwoju chrześcijańskiej tradycji.
Co oznaczały dary Trzech Króli?
Dary nie były przypadkowymi kosztownościami. Każdy z nich miał znaczenie religijne i pomagał wyrazić, kim według chrześcijańskiej interpretacji jest Jezus:
- Złoto – cenny kruszec kojarzony z bogactwem i władzą. Oznacza królewską godność Jezusa.
- Kadzidło – substancja używana w obrzędach świątynnych jako znak modlitwy i czci. Symbolizuje boskość Jezusa.
- Mirra – aromatyczna żywica stosowana między innymi przy namaszczaniu ciała zmarłych. W tradycji wskazuje na człowieczeństwo Jezusa, a także zapowiada jego cierpienie i pogrzeb.
W skrócie można powiedzieć, że Jezus otrzymał złoto jako król, kadzidło jako Bóg, a mirrę jako człowiek. Taka interpretacja utrwaliła się w teologii i sztuce chrześcijańskiej już w pierwszych wiekach.
Skąd wzięły się imiona Kacper, Melchior i Baltazar?
Ewangelia św. Mateusza nie podaje imion mędrców, ich liczby ani informacji, że byli królami. Mówi o magach ze Wschodu, którzy zobaczyli znak na niebie, przybyli do Jerozolimy, a następnie oddali pokłon Jezusowi i przekazali mu złoto, kadzidło oraz mirrę.
Liczbę trzech osób zaczęto wiązać z liczbą darów. Nie wynika ona wprost z Ewangelii. W różnych tradycjach chrześcijańskich pojawiały się także inne liczby mędrców, między innymi dwunastu. W Kościele koptyjskim spotykało się nawet przekaz o sześćdziesięciu magach.
Imiona Kacper, Melchior i Baltazar utrwaliły się w tradycji zachodniej około VI wieku. Najstarszym znanym przedstawieniem z tym zestawem imion jest mozaika w bazylice Sant’Apollinare Nuovo w Rawennie, datowana na około 520 rok. Z czasem imiona zaczęto łączyć również z konkretnymi darami, choć takie przypisanie pozostaje elementem tradycji i ikonografii, a nie świadectwem historycznym.
Dlaczego mówi się o królach, skoro Biblia nazywa ich magami?
Greckie słowo magoi, użyte w Ewangelii, nie oznaczało pierwotnie czarodziejów znanych z późniejszych opowieści. W starożytności magowie byli mędrcami, kapłanami, astrologami lub wykształconymi doradcami władców. Określenie to kojarzono między innymi z Persją, Medią i Babilonią.
W późniejszych wiekach chrześcijańska tradycja zaczęła przedstawiać ich jako królów. Wpływ na tę interpretację miały biblijne proroctwa o władcach przybywających, by oddać cześć Mesjaszowi, a także artystyczna potrzeba pokazania, że hołd Jezusowi składają przedstawiciele całego świata. Dlatego określenia „mędrcy”, „magowie” i „Trzej Królowie” odnoszą się dziś do tych samych postaci, choć nie mają identycznego znaczenia historycznego.
Także Gwiazda Betlejemska należy do przekazu ewangelicznego i późniejszych interpretacji. Próbowano ją wyjaśniać jako kometę, supernową albo potrójną koniunkcję planet, lecz żadnej z tych hipotez nie można uznać za pewne rozstrzygnięcie.
Najkrótsza odpowiedź brzmi więc: Melchior – złoto, Baltazar – kadzidło, Kacper – mirra. Jest to utrwalona tradycja chrześcijańska, a nie szczegół podany wprost przez Ewangelię.
